Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)

Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCO)

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι η πιο κοινή ορμονική διαταραχή των γυναικών, η οποία εκτιμάται ότι επηρεάζει πέντε έως δέκα εκατομμύρια γυναίκες στην Ευρώπη που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία. Για τις γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι μία σοβαρή, κοινή αιτία υπογονιμότητας, σχεδόν οι μισές από όλες τις περιπτώσεις υπογονιμότητας στις γυναίκες μπορούν να αποδοθούν στο σύνδρομo πολυκυστικών ωοθηκών.

Νέα ιατρικά δεδομένα σχετικά με την ασθένεια έχουν οδηγήσει σε δυνατότητες θεραπείας, οι οποίες περιλαμβάνουν φάρμακα ωορρηξίας που μειώνουν την ινσουλίνη (clomiphene, εκ στόματος χορηγούμενες διγουανίδες για την αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2), διαιτολογικές αλλαγές (χαμηλογλυκαιμική δίαιτα) και χειρουργική επέμβαση (διάτρηση ωοηθηκών), δυνατότητες που έχουν αποδειχθεί επιτυχείς και επιτρέπουν σε πολλές γυναίκες να ξεπεράσουν το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και να συλλάβουν με φυσικό τρόπο, ενώ μειώνεται και ο κίνδυνος αποβολής

.

Τι καλείται σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Οι πολυκυστικές ωοθήκες είναι ένα κληρονομικό σύνδρομο, που χαρακτηρίζεται από δυσλειτουργία ορμονών και τη συσσώρευση πολλών μικρών κύστεων περιφερειακά στην ωοθήκη, αύξηση των ανδρικών ορμονών, ανοωρρηκτικούς κύκλους, και άλλες μεταβολικές ανωμαλίες


Τα συμπτώματα του συνδρόμου σχετίζονται με διαταραγμένα επίπεδα ορμονών. Οι ορμόνες είναι χημικοί αγγελιοφόροι, που ελέγχουν τις λειτουργίες του σώματος.
Η τεστοστερόνη είναι μια ορμόνη που παράγεται από τις ωοθήκες. Οι γυναίκες με PCOS έχουν ελαφρώς υψηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης και αυτό συνδέεται με πολλά από τα συμπτώματα της κατάστασης αυτής.
Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη, που ρυθμίζει το επίπεδο της γλυκόζης (ένα είδος σακχάρου) στο αίμα. Αν έχετε σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, το σώμα σας δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην ορμόνη ινσουλίνη (γνωστή κι ως αντίσταση στην ινσουλίνη), έτσι ώστε το επίπεδο της γλυκόζης να είναι υψηλότερο.
.
 ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Στα κλασικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνονται αυξημένη τριχοφυία, ακμή, παχυσαρκία, ασταθής εμμηνορρυσία και υπογονιμότητα.
Οι πολυκυστικές ωοθήκες είναι το πιο συνηθισμένο ορμονικό πρόβλημα σε γυναίκες γόνιμης ηλικίας.

 Πόσες γυναίκες έχουν πολυκυστικές ωοθήκες

Υπολογίζεται οτι 8-16% των γυναικών πάσχουν στη γόνιμη ηλικία τους από σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

 Τι δημιουργεί σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Δεν είναι γνωστοί οι ακριβείς λόγοι που δημιουργούν αυτό το σύνδρομο. Γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών συχνά έχουν κληρονομική προδιάθεση με μητέρα ή αδερφή που πάσχουν από αυτό. Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία, για να είμαστε σίγουροι ότι υπάρχει μια γενετική προδιάθεση.
Πολλές γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχουν πρόβλημα βάρους (υπέρβαρες). Έτσι έρευνες προσπαθούν να αποδείξουν τη σχέση μεταξύ συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών και μεταβολισμού της ινσουλίνης. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που ρυθμίζει τον μεταβολισμό των υδατανθράκων στο σώμα.
Μερικές γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών παράγουν περισσότερη ινσουλίνη που είναι πιθανόν να αντιδρά με τις ωοθήκες δίνοντάς τους ώθηση να παράγουν περισσότερες ανδρικές ορμόνες (ανδρογόνα). Αυτό δημιουργεί αύξηση βάρους, προβλήματα ωορρηξίας και αυξημένη τριχοφυία.

Γιατί οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχουν πρόβλημα με την περίοδο

Οι ωοθήκες είναι δύο μικρά όργανα τοποθετημένα στη γυναικεία πύελο (λεκάνη) δεξιά και αριστερά από τη μήτρα. Οι γυναίκες έχουν στις ωοθήκες τους ωοθυλάκια. Τα ωοθυλάκια είναι μικρές κύστες με υγρό που η καθεμία περιέχει ένα ωάριο.
Κάθε μήνα περίπου 20 ωάρια ξεκινούν να ωριμάζουν, αλλά συνήθως μόνο ένα, σπάνια δύο, γίνεται 'κυρίαρχο'. Ωριμάζοντας το ωάριο, τα ωοθυλάκια συσσωρεύουν υγρό αυξάνοντας σε μέγεθος. 'Οταν το ωάριο ωριμάσει το ωοθυλάκιο σπάει απελευθερώνοντας το ωάριο, το οποίο περνώντας από τις σάλπιγγες, μεταφέρεται στη μήτρα για γονιμοποίηση.
Η ρήξη του ωοθυλακίου και η απελευθέρωση του ωαρίου ονομάζεται ωορρηξία.
Στις γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, οι ωοθήκες δεν παράγουν όλες τις ορμόνες που χρειάζεται ένα ωοθυλάκιο για να ωριμάσει. Αρχίζουν περίπου 20 να μεγαλώνουν και να συσσωρεύουν υγρό, αλλά κανένα δεν μεγαλώνει αρκετά.
Έτσι κάποια απ’ αυτά μπορούν να παραμείνουν στις ωοθήκες ως κύστες, αφού κανένα ωοθυλάκιο δεν ωριμάζει, δεν έχουμε ωορρηξία, άρα δεν έχουμε τη δεύτερη φάση του κύκλου με την παραγωγή προγεστερόνης. Χωρίς προγεστερόνη, η περίοδος είναι ασταθής ή απούσα.
Επίσης οι κύστες που παραμένουν, παράγουν ανδρικές ορμόνες που παρεμβαίνουν στην επόμενη ωορρηξία, εμποδίζοντάς την.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

 Ποια είναι τα συμπτώματα του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται μεμονωμένα η σε συνδυασμό μεταξύ τους και με διαφορετική βαρύτητα. 
Τα συμπτώματα του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών είναι:
1.Ασταθής έμμηνος ρύση ή απουσία
2.Υπογονιμότητα
3.Αύξηση της τριχοφυΐας (στο πρόσωπο, το στήθος, το στομάχι, την πλάτη).
4.Λιπαρότητα και ακμή
5.Κοιλιακός πόνος
6.Αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία, συνήθως συσσώρευση λίπους στην κοιλιά
7.Διαβήτης τύπου 2
8.Υψηλή χοληστερίνη
9.Υψηλή πίεση
10.Ανδροειδής τριχόπτωση
11.Υπερχρωματικά στίγματα και λεκέδες
12.Ροχαλητό και άπνοιες κατά τον ύπνο.
Συνήθως βρίσκουμε ένα ή δύο απ' αυτά τα συμπτώματα, σε διαφορετική βαρύτητα, σε γυναίκες που παρουσιάζουν σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Σπάνια βρίσκουμε περισσότερα από αυτά και σχεδόν ποτέ όλα μαζί.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών συχνά έχουν διαφορετικά σημεία και συμπτώματα και μερικές φορές αυτά έρχονται και παρέρχονται. Αυτό μπορεί να κάνει τη διάγνωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Εξαιτίας αυτού, μπορεί, σε κάποιες κυρίες, να καθυστερήσει να τεθεί η διάγνωσις.


 Εξετάσεις για τη διάγνωση του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών

Δεν υπάρχει μοναδική εξέταση που να μας επιβεβαιώνει το σύνδρομο. Θα πρέπει να γίνει

1.ένα πλήρες ιστορικό, μια γυναικολογική εξέταση
2. ένα υπερηχογράφημα εσωγεννητικών οργάνων 
3.ένα ορμονικό προφίλ και μέτρηση ζαχάρου ή ακόμη καλύτερα καμπύλη ζαχάρου και ινσουλίνης.
Η διάγνωση τίθεται από τα αποτελέσματα όλων αυτών των εξετάσεων.

Στη φυσική εξέταση, θα γίνει αξιολόγηση της τριχοφυΐας, γι’ αυτό είναι προτιμότερο να αποφύγουμε την αποτρίχωση μερικές μέρες πριν την επίσκεψη.
Κατά τη γυναικολογική εξέταση, οι ωοθήκες τις περισσότερες φορές έχουν αυξημένο μέγεθος λόγω των πολλών μικρών κυστών που βρίσκονται μέσα σε αυτές. Αυτό μπορούμε να το διαπιστώσουμε ευκολότερα με τον υπέρηχο που γίνεται και την μέτρηση όγκου ωοθηκών.

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ PCO

Κατά το υπερηχογράφημα σύνηθες εύρημα είναι οι πολυάριθμες μικρές κύστες περιφερειακά στην ωοθήκη. Επίσης βρίσκουμε συνήθως ένα παχύ ενδομήτριο (εσωτερική επένδυση της μήτρας) λόγω της άστατης εμμηνορυσίας.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Θεραπεία του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Επειδή δεν υπάρχει αιτιολογική θεραπεία του συνδρόμου, χρειάζεται να ρυθμίζουμε και να διατηρούμε τις εκδηλώσεις του συνδρόμου σε ύφεση.
Η θεραπεία βασίζεται στα συμπτώματα που έχει κάθε ασθενής και στην προσδοκία της για γονιμοποίηση ή ρύθμιση των συμπτωμάτων που την ενοχλούν (τριχοφυΐα, εμφάνιση, ρύθμιση περιόδου).
Για τις γυναίκες που δεν επιθυμούν να τεκνοποιήσουν, ορμονικά αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να ρυθμίσουν την περίοδο, να μειώσουν τα επίπεδα των ανδρικών ορμονών και να βοηθήσουν να καθαρίσει η ακμή. Υπενθυμίζουμε ότι τα ορμονικά σκευάσματα δεν θεραπεύουν το σύνδρομο.

Η περίοδος θα ξαναγίνει άστατη αν σταματήσουμε το χάπι.

Σε περίπτωση επιθυμίας για τεκνοποιία, υπάρχουν σκευάσματα (όπως κιτρική κλομιφαίνη, γοναδοτροπίνες) που βοηθούν να έχουμε ωορρηξία κάθε μήνα ώστε να επιτευχθεί εγκυμοσύνη.
Οι γυναίκες που χρησιμοποιούν αυτά τα σκευάσματα για επίτευξη εγκυμοσύνης, έχουν αυξημένες πιθανότητες για πολύδιμες κυήσεις.

Σε περίπτωση διαβήτη, η χρήση μετφορμίνης μειώνει τα επίπεδα του ζαχάρου στο διαβήτη τύπου 2 και αυξάνει τις πιθανότητες για ωορρηξίΑντίσταση στην ινσουλίνη και Σακχαρώδης Διαβήτης
Εάν η γλυκόζη στο αίμα σας, δεν παραμένει στα φυσιολογικά επίπεδα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαβήτη. Για κάθε δέκα γυναίκες με PCOS, η 1 με 2 (10-20%) προχωρούν στην ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτου κάποια στιγμή κατά την διάρκεια της ζωής τους. Χωρίς αγωγή, ο διαβήτης προκαλεί ζημιά στο όργανα του σώματός σας. Αν έχετε σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ο κίνδυνος ανάπτυξης διαβήτου αυξάνεται περαιτέρω, εάν:
• Είστε άνω των 40 ετών.
• Έχετε συγγενείς που πάσχουν από διαβήτη.
• Αναπτύξατε διαβήτη κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης (γνωστή και ως διαβήτης της κύησης).
• Είστε παχύσαρκες (δείκτης μάζας σώματος ή ΔΜΣ πάνω από 30).
Εάν διαγνωστείτε με διαβήτη, θα σας δοθούν κατάλληλες συμβουλές σωστής διατροφής και αναλόγως των τιμών του σακχάρου, μπορεί να χρειαστείτε δισκία ή ενέσεις ινσουλίνης.α
.

Αν η γυναίκα δεν επιθυμεί εγκυμοσύνη, αλλά θέλει να μειώσει την παραγωγή των ανδρογόνων που της προκαλούν τριχοφυΐα, υπέρταση, υπάρχουν ειδικά σκευάσματα γι’ αυτό το λόγο (σπιρονολακτόνη, οξεϊκή κυπροτερόνη).

Η διατήρηση του ιδανικού βάρους είναι ένας άλλος τρόπος με τον οποίο οι γυναίκες μπορούν να μειώσουν ή κάποιες φορές να εξαφανίσουν τα συμπτώματα του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών. 
Η παχυσαρκία είναι συνδεμένη με το σύνδρομο.
Μια υγιεινή διατροφή και φυσική άσκηση βοηθάει στη διατήρηση του ιδανικού βάρους. Έτσι μειώνονται τα συμπτώματα του συνδρόμου και επανέρχεται η φυσιολογική περίοδος.

Οι περισσότερες γυναίκες χάνοντας το 10% του βάρους τους επανέρχονται σε φυσιολογικούς κύκλους.

Πώς επηρεάζει το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών την εγκυμοσύνη

Φαίνεται να υπάρχει:
1.Υψηλότερο ποσοστό αποβολών
2.Διαβήτης κύησης
3.Υπέρταση
4.Πρόωροι τοκετοί σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.


 Επιπλοκές του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών

Η άστατη περίοδος και η απουσία της ωορρηξίας κάνουν τις γυναίκες να παράγουν οιστρογόνα χωρίς την εναλλαγή της παραγωγής προγεστερόνης. Η προγεστερόνη προκαλεί φυσικά περίοδο και 'ηρεμεί ' το γεννητικό σύστημα (συμπεριλαμβανομένων και των μαστών).
Έτσι η έλλειψή της προκαλεί παχύ ενδομήτριο που αιμορραγεί άστατα. Υπάρχει πιθανότητα υπερπλασίας του ενδομητρίου ή καρκίνου.
Οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, έχουν περισσότερες πιθανότητες για διαβήτη, υψηλή χοληστερόλη, υψηλή πίεση και καρδιολογικά προβλήματα. 
Ρυθμίζοντας τα συμπτώματα σε νεαρή ηλικία, βοηθάμε να μειωθεί ο κίνδυνος.

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών στην εμμηνόπαυση
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα επίπεδα των ανδρογόνων κατά την εμμηνόπαυση αυξάνουν. Έτσι έχουμε αύξηση της τριχοφυΐας σε αυτήν την ηλικία.. 


Ti μπορώ να κάνω για να μειώσω τους μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία μου;

Διατήρηση υγιεινού τρόπου ζωής

Οι βασικοί τρόποι για να μειώσετε τον συνολικό κίνδυνο για πιθανά προβλήματα υγείας σε βάθος χρόνου είναι οι εξής:
• Να έχετε μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή. Αυτό πρέπει να περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά και ολόκληρα τα τρόφιμα (όπως ψωμί ολικής αλέσεως, δημητριακά ολικής αλέσεως, καφέ ρύζι, ζυμαρικά ολικής αλέσεως), άπαχο κρέας, ψάρι και κοτόπουλο. Θα πρέπει να μειώσετε τη ζάχαρη,το αλάτι, την καφεΐνη και το αλκοόλ (14 μονάδες είναι η συνιστώμενη μονάδες κατ’ανώτατο όριο την εβδομάδα για τις γυναίκες).
• Να τρώτε γεύματα τακτικά, συμπεριλαμβανομένου του πρωινού απαρεγκλίτως.
• Να ασκείστε τακτικά (30 λεπτά, τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα).
Στόχος σας θα πρέπει να είναι να διατηρήσετε το βάρος σας σε ένα επίπεδο, το οποίο να είναι φυσιολογικό (ΔΜΣ μεταξύ19 και 25). ΔΜΣ είναι η μέτρηση του βάρους σε σχέση με το ύψος.
Εάν είστε υπέρβαρη, θα ήταν χρήσιμο να χάσετε βάρος και να διατηρήσετε το βάρος σας σε αυτό το νέο επίπεδο. Εάν είστε παχύσαρκη (ΔΜΣ μεγαλύτερο από 30), να συζητήσετε τις στρατηγικές για την απώλεια βάρους, περιλαμβάνοντας φάρμακα μείωσης του βάρους, με τον γιατρό σας.

Τα οφέλη της απώλειας βάρους περιλαμβάνουν:

• χαμηλότερο κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη και την ανάπτυξη διαβήτη
• χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακών προβλημάτων
• χαμηλότερο κίνδυνο του καρκίνου της μήτρας
• πιο τακτικές περιόδους
• αυξημένη πιθανότητα να μείνετε έγκυος
• μείωση της ακμής και μείωση της υπερβολικής τριχοφυίας, με την πάροδο του χρόνου
• βελτιωμένη διάθεση και αυτοεκτίμηση.